Codex Alimentarius Polsce na razie nie grozi?



Przedruk z miesięcznika „Nieznany Świat” nr 6 z 2009 roku.


----------------------------------------------


Dzięki Czytelnikom NŚ do naszych rąk dotarło oficjalne pismo Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, będące odpowiedzią na pytanie skierowane pod jego adresem przez jedną z osób zaniepokojonych doniesieniami na temat domniemanego rychłego wejścia w życie w państwach należących do Unii Europejskiej, a tym samym również w Polsce, norm tzw. Kodeksu Żywnościowego (Codex Alimentarius). O sprawie tej od wielu miesięcy wręcz huczy w internecie: także i my pisaliśmy o niej m. in. w nr 11/2008 z ub. r. i 5/2009.


Pismo, o jakim mowa, niezależnie od aprobatywnych ocen dotyczących Kodeksu, z którymi w fundamentalny sposób się nie zgadzamy, zawiera ważne informacje dotyczące trybu prac nad Codexem Alimentarius, a także procedur związanych z jego wprowadzeniem w życie. Podaje również źródła, z jakimi warto zapoznać się, analizując sygnalizowany problem, który w szerokich kręgach społeczeństwa wzbudza ogromne poruszenie. Jest ono uzasadnione tym bardziej, że jak przyznaje sam autor cytowanej odpowiedzi – udzielonej w reakcji na skierowane do niego indywidualne pytanie – Codex Alimentarius (liczący kilkanaście tysięcy stron! – przyp. red. ) nie jest dostępny w języku polskim (powód, dla którego tak się dzieje, uważamy za kompletnie nieprzekonywujący). Przede wszystkim jednak wyjaśnienie, które znalazło się w cytowanej korespondencji, od dawna powinno trafić do mediów w formie oficjalnego komunikatu, co pozwoliłoby przeciąć spekulacje na temat i uspokoić – przynajmniej na obecnym etapie – tysiące ludzi zdecydowanie przeciwnych takiemu kształtowi norm prawnych odnoszących się do suplementów żywności i naturalnych środków terapii, jakie próbują narzucić państwom członkowskim FAO i WHO oraz krajom Unii Europejskiej twórcy Kodeksu.


Wspomnianą odpowiedź publikujemy z zachowaniem jej oryginalnej stylistyki, mimo że nie czyni ona zadość standardom publikacyjnym, które stosujemy w redagowanym przez nas czasopiśmie (korekty dotyczyły jedynie rażących błędów interpunkcyjnych). Udostępniając ją Czytelnikom (podkreślenia w tekście są naszym dziełem) apelujemy jednocześnie do polskich władz, by cała sprawa stała się przedmiotem oficjalnie sformułowanego przez nie stanowiska, a nie jedynie cząstkowych i okazjonalnych wyjaśnień, docierających do wąskiego kręgu odbiorców. Redakcja Nieznanego Świata


W odpowiedzi na Pana zapytanie skierowane drogą elektroniczną do Kancelarii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w imieniu Punktu Kontaktowego Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO dla Polski uprzejmie przekazuję poniższą informację:


31 grudnia 2009 r. nie wejdzie w życie w Polsce dokument opracowany na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO pod tytułem Norma Ogólna dotycząca Zanieczyszczeń i Toksyn w Żywności (General Standard for Contaminants and Toxins in Food). Norma ta została opracowana w 1995 roku oraz była dwukrotnie zmieniana (2004) i rewidowana w 2008 r. Szczegóły dotyczące prac nad tym tekstem są na stronie www.codexalimenraitus.net (tak w oryginale; w rzeczywistości powinno być codexalimentarius.net – przyp. red. ).


W ramach wyjaśnienia chciałbym poinformować Pana, że posiadane przez Pana wiadomości dotyczące Codex Alimentarius są niepełne oraz nie przedstawiają całokształtu i charakteru tego zagadnienia. Codex Alimentarius (czyli Kodeks Żywnościowy) jest zbiorem norm dla żywności, praktyk, zaleceń i wytycznych, przyjętych w skali międzynarodowej, mających na celu ochronę zdrowia konsumentów i zapewnienie uczciwych praktyk w handlu żywnością. Producentom i eksporterom żywności na stale rozszerzającym się rynku światowym Codex Alimentarius zapewnia uniwersalne i jednolite zasady ułatwiające międzynarodowy handel. Codex Alimentarius tworzony jest na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego i jej ciał pomocniczych. Komisja Kodeksu Żywnościowego (CAC) została utworzona w 1962 roku przez Organizację ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych (FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO).


Kodeks jest finansowany bezpośrednio z budżetu FAO i WHO. W skład Komisji wchodzi 180 państw członkowskich (Polska od początku jej utworzenia) oraz Wspólnota Europejska (od 2003 r.). Ponad 160 międzynarodowych organizacji pozarządowych reprezentujących konsumentów i przemysł uczestniczy w pracach Komisji w charakterze obserwatorów. W pracach Komisji uczestniczyć mogą obok państw członkowskich inne państwa zainteresowane normami żywnościowymi, na zasadach określonych dla obserwatorów. Obserwatorami mogą być również międzynarodowe organizacje rządowe i pozarządowe, które mają prawo zgłaszać uwagi na każdym etapie tworzenia norm, z wyjątkiem ustaleń końcowych, których przywilej głosowania mają tylko członkowie Komisji Kodeksu Żywnościowego.


Głównym motorem prac Kodeksu jest zasada, że konsumenci mają prawo oczekiwać, że żywność jest bezpieczna, dobrej jakości i nadająca się do spożycia. W związku z tym ogromne znaczenie ma pochodzenie i bezpieczeństwo w międzynarodowym obrocie żywnością. Kodeks odgrywa tu ważną rolę, szczególnie dla mniej rozwiniętych krajów, którym brak niezbędnej infrastruktury, fachowej wiedzy i systemów zarządzania w celu wprowadzenia odpowiedniej kontroli bezpieczeństwa żywności.


Normy Kodeksu są dobrowolne, ale wiele rządów przyjęło je w swoim prawodawstwie krajowym.


Teksty kodeksowe nie są obowiązkowe, ale mogą one stanowić odniesienie dla Światowej Organizacji Handlu (WTO) w przypadku sporów dotyczących handlu międzynarodowego. Rządy nie są zobligowane do wprowadzenia norm Kodeksu, chociaż poprzez wprowadzenie ustawodawstwa, które jest zgodne z Kodeksem, mniejsze jest ryzyko, że wystąpi spór między państwami należącymi do WTO. Rząd, jeżeli zechce, może przyjąć swój własny poziom ochrony, np. normy krajowe mogą przekraczać kodeksowe lub całkowicie je ignorować. W tej sytuacji w przypadku sporów handlowych rząd musi uzasadnić przyjęty poziom ochrony przyczynami naukowymi, względami ochrony zdrowia lub innymi. W wielu krajach większość norm dotyczących żywności jest zgodna z Kodeksem.


Od momentu wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego Polska stała się Państwem członkowskim Unii Europejskiej i podlega wszelkim normom prawa wspólnotowego. Oznacza to, że prawo wspólnotowe stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z ustawami państw członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności – regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi (co wynika z art 91 ust.3 Konstytucji RP).


W związku z tym moc obowiązującą na terytorium RP z prawa wspólnotowego mają traktaty, rozporządzenia – po ich ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – oraz w pewnym zakresie dyrektywy.


W związku z powyższym, aby normy, wytyczne i inne teksty związane, tworzone na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO stanowiły zbiór przepisów obowiązujących w Polsce, musiałyby przybrać jedną z wymienionych form prawnych. Dopóki to nie nastąpi, stosowanie Codex Alimentarius jest dobrowolne.


Wszystkie normy Kodeksu są dostępne na stronie internetowej www.codexalimentarius.net. Na stronie tej są dostępne również wszystkie informacje na temat Kodeksu i jego prac. Na stronie www.youtube.com/user/CodexAlim dostępny jest kanał prezentujący filmy na temat prac Kodeksu.


Oficjalne teksty norm kodeksowych i tekstów związanych dostępne są w następujących językach: angielskim, francuskim, hiszpańskim, chińskim i arabskim. Teksty kodeksowe nie są tłumaczone na język polski ze względu na ich ogromną ilość oraz fakt, że są to dokumenty żywe, stale aktualizowane w świetle nowych osiągnięć naukowych i rozwoju technologii produkcji żywności.


Nawiązując ponownie do Pana pytania uprzejmie informuję, że wiadomość, iż cały Kodeks Żywnościowy stanie się prawem od dnia 31 grudnia 2009 r., jest niczym nie uzasadnioną plotką, ponieważ teksty Kodeksu są dobrowolne i nie zawierają terminów ich wdrażania. W odniesieniu do zanieczyszczeń żywności, o które Pan pyta, w Polsce – jako państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej – obowiązuje Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych (Dz. U. L 364 z 20.12.2006 r.), tekst dostępny na stronie http://eur-lex.europa.eu/pl/index.htm.


Odnosząc się do pytania dotyczącego genetycznie modyfikowanej żywności, chciałbym wyjaśnić, że obecnie nie istnieją przepisy Kodeksu dotyczące znakowania żywności GMO z wyjątkiem alergenów. Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO próbuje wypracować międzynarodowy konsensus w sprawie sposobu postępowania ze znakowaniem żywności modyfikowanej genetycznie, ale jest to trudne ze względu na dość przeciwstawne opinie na świecie. Ponieważ nie osiągnięto do tej pory konsensusu, niektóre kraje sugerują zatrzymanie prac, inne chcą kontynuować dyskusję. Międzynarodowy konsensus nie jest rzeczą łatwą.


W celu uzyskania dalszych informacji na powyższy temat proszę o zapoznanie się z raportami Komitetu Komisji Kodeksu Żywnościowego ds. Znakowania Żywności dostępnymi na wspomnianej już stronie Kodeksu. W Polsce obowiązuje w tym obszarze ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (tekst ujednolicony dostępny w Dz. U. 2007 nr 36 poz. 233 na stronie internetowej www.seim.gov.pl; (tak w oryginale – w rzeczywistości powinno być www.sejm.gov.pl – przyp. red. NŚ)


Jednocześnie pragnę Pana poinformować, że Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie jest odpowiedzialny za wdrażanie zasad Codex Alimentarius, pełni jedynie rolę Punktu Kontaktowego KKŻ FAO/WHO dla Polski, a także odpowiada za koordynację prac kodeksowych na szczeblu kraju, przekazywanie stanowiska Polski do Sekretariatu Rady UE lub Komisji Kodeksu Żywnościowego. Jest przede wszystkim łącznikiem pomiędzy przemysłem, konsumentami, handlowcami i innymi zainteresowanymi, ma zapewnić właściwe wsparcie i doradztwo przy podejmowaniu przez rząd decyzji dnośnie prac kodeksowych. Rolę ekspertów, aktywnie biorących udział w pracach kodeksowych, pełnią pracownicy z szeregu polskich instytucji państwowych oraz jednostek pozarządowych zajmujących się kontrolą i badaniami żywności, jej produkcją i obrotem (pełna lista instytucji współpracujących umieszczona jest na stronie internetowej www.ijhars.gov.pl ).


Jeśli jest Pan zainteresowany dodatkowymi informacjami dotyczącymi Codex Alimentarious, bądź działań Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO, sugerujemy odwiedzenie ogólnodostępnych, wspomnianych już wcześniej, stron internetowych np.: naszej instytucji www.ijhars.gov.pl lub strony w całości poświęconej wyżej wymienionej tematyce www.codexalimentarius.net


W najbliższym czasie strona internetowa naszej Inspekcji poszerzona zostanie o zakładkę 'najczęściej zadawane pytania powiązane z Kodeksem Żywnościowym”, gdzie znajdzie Pan odpowiedzi mna szereg innych pytań związanych z pracami Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO.


Stanowisko internetowego Zespołu STOPCODEX (w reakcji na naszą redakcyjną korespondencję)


Problem istnieje i jest bardzo poważny. Dotyka cały świat. (…) Główny Inspektor IJHARS nie jest dla nas autorytetem i źródłem wiedzy. Proszę zapytać o regulacje w sprawie m.in. nanotechnologii w rolnictwie i pożywieniu.

Od 1 stycznia 2010 r. wchodzi w życie w całej Unii Europejskiej Dyrektywa 2002/46/EC. Zobacz: http://www.stopcodex.pl/wp-content/uploads/2009/03/skrot_informacji_anh_fsd_mpl_beta1.pdf

Więcej: http://www.stopcodex.pl/wp-content/uploads/2009/03/petycja_anh.pdf

W Polsce zgodnie z nowym rozporządzeniem (Dz. U. Nr 196, poz. 1425), do 31 grudnia 2009 r. w suplementach diety mogą być stosowane witaminy i składniki mineralne lub ich formy chemiczne inne niż określone w załącznikach do wydanego rozporządzenia. Rozporządzenie to zagrozi wielu naturalnym suplementom i witaminom na rynku. Więcej na temat dyrektyw zagrażających medycynie naturalnej:

http://www.stopcodex.pl/wp-content/uploads/2009/03/informator_anh_prawo_ue_kontra_naturalne_zdrowie.pdf

Oczywiście, że cały Codex nie zaczyna obowiązywać od razu w 2010 i jest nieobowiązkowy. Jednakże, ponieważ WTO wymaga używania wytycznych Codexu w handlu międzynarodowym, wszyscy członkowie tej organizacji przyjmują jego zalecenia.


---------------------------------------



Powrót do strony tytułowej


Powrót do listy artykułów